وېش او کسر

کسر یعنې وېش! ۳۴ یعنې ۳ پر ۴ وېشل؛ لکه کله چې ۳ ډوډۍ پر ۴ کسانو برابرې ووېشئ. د هر چا برخه ۳۴ ډوډۍ ده. نو د کسر صورت مقسوم دی او مخرج یې مقسوم علیه.

په لیکلي وېش کې مقسوم (هغه عدد چې وېشل کېږي) کیڼ لوري ته دی او مقسوم علیه ښي لوري ته، د ولاړې کرښې شاته. د وېش حاصل د مقسوم علیه لاندې لیکئ او تفریقونه د مقسوم لاندې.

هر پړاو درې کارونه لري: لومړی وګورئ چې مقسوم علیه په عدد کې څو ځله ځای کېږي او هغه رقم د وېش په حاصل کې ولیکئ. بیا هغه رقم له مقسوم علیه سره ضرب کړئ او د ضرب حاصل یې د عدد لاندې ولیکئ. په پای کې تفریق وکړئ چې پاتې پیدا شي. بیا بل رقم ښکته راوړئ او همدا کارونه بیا وکړئ.

که د مقسوم رقمونه خلاص شول خو لا هم پاتې لرئ، ادامه ورکولای شئ: د وېش په حاصل کې ممیزه کېږدئ او یو صفر ښکته راوړئ، ځکه ۳ له ۳,۰ او ۳,۰۰ سره یو شی دی. په دې ډول کسر په اعشاري کسر بدلېږي: ۳۴ = ۰,۷۵.

هر رقم چې سم یې ولیکئ شین کېږي. که یو رقم لا سم نه وي، شاوخوا یې ټکي ټکي کرښه راځي چې بیا یې حساب کړئ. که ودرېدئ، د «دا پړاو راته وښیه» تڼۍ کېکاږئ.