متناسب وېش او ثابت مقدار

په څلورم ټولګي کې زده کوونکي د متناسب وېش مسئلې حلوي. معمولاً درې مقدارونه شته: بیه (یا بازده)، شمېر (یا وخت) او لګښت (یا ټول تولید). یو یې په دواړو حالتونو کې ثابت دی او په لنډ لیک کې «ثابت» نښه کېږي. دا موضوع د افغاني کتابونو له تناسب او وېش سره تړاو لري، خو دا ځانګړې طریقه دلته د توسعې په توګه راغلې ده.

بېلګه: د ۷ د خټو لوښو او ۸ دسمالونو لپاره په یوه بیه ۱۳۵ افغانۍ راټولې شوې. لومړی ټول توکي وشمېرئ: ⁦۷ + ۸ = ۱۵⁩. بیا د یوه بیه: ⁦۱۳۵ : ۱۵ = ۹⁩ (افغانۍ). په پای کې د هر ډول لګښت: ⁦۹ · ۷⁩ او ⁦۹ · ۸⁩.

په «دوه توپیرونو» مسئلو کې نامعلوم ثابت مقدار د نورو دوو مقدارونو له توپیر موندل کېږي. بېلګه: ۴ زیات چاکلېټونه ۱۰۰ افغانۍ زیات لګېدلي، نو یو چاکلېټ ⁦۱۰۰ : ۴ = ۲۵⁩ (افغانۍ) دی. په «دوه مجموعو» مسئلو کې لومړی ګډه برخه د یوې مجموعې د بلې له کمولو سره لرې کړئ.