اکسیومونه، قطعه خطونه او قضیې

دا کارځای د هندسې بنسټیزې موضوع ده: نقطې او کرښې، د قطعه خط اوږدوالی، اکسیومونه او قضیې. دا موضوع د افغانستان د درسي کتابونو له پروګرام نه بهر یوه پراختیایي موضوع ده.

د نقطو او کرښو بنسټیز حقیقتونه: له هر دوو بېلا بېلو نقطو څخه یوازې یوه کرښه تېرېږي؛ دوې بېلا بېلې کرښې تر ټولو ډېره یوه ګډه نقطه لري. هغه جملې چې بې ثبوته منل کېږي، اکسیومونه بلل کېږي.

که C د AB پر قطعه خط د A او B تر منځ وي، نو AB = AC + CB. منځنی ټکی هغه نقطه M ده چې AM = MB وي، نو AM مساوي د AB نیمایي دی.

قضیه هغه جمله ده چې ثبوت یې شوی وي. شرط (هغه څه چې ورکړل شوي) او حکم (هغه څه چې باید ثابت شي) لري. دا دواړه سره ځای بدل کړئ، معکوسه قضیه ترلاسه کېږي. معکوسه قضیه تل سمه نه وي.

که یوه قضیه او معکوسه یې دواړه سمې وي، شرط د حکم لپاره لازم او بسنه کوونکی دی. نقطې وخوځوئ او ووینئ چې کوم څه تل سم پاتې کېږي.