عددهای دودویی و عددهای رومی

این کارگاه تکمیلی است و در کتاب‌های درسی افغانستان نیست. در سیستم ده‌دهی، ده‌تا ده‌تا دسته می‌کنیم. در سیستم دودویی دو‌تا دو‌تا دسته می‌کنیم. فقط دو رقم داریم: ۰ و ۱. قیمت‌های مقامی ⁦۱، ۲، ۴، ۸، ۱۶⁩ و ... هستند؛ هر کدام دو برابر مقام سمت راستش است.

برای خواندن یک عدد دودویی، قیمت‌های مقامی را که زیرشان ۱ است جمع می‌کنیم. در ۱۰۱۱ (مبنای ۲) این قیمت‌ها ۸ و ۲ و ۱ هستند؛ پس عدد برابر ۱۱ است. برای نوشتن عدد به شکل دودویی، کلان‌ترین قیمت مقامی را که در عدد جا می‌شود پیدا می‌کنیم و پایین می‌آییم.

عددنویسی رومی از حرف‌های ⁦⁦I⁩، ⁦V⁩، ⁦X⁩، ⁦L⁩، ⁦C⁩، ⁦D⁩، ⁦M⁩⁩ استفاده می‌کند. اگر حرف خوردتر پیش از حرف کلان‌تر بیاید، کم می‌شود (⁦⁦IV⁩ = ۴⁩ و ⁦⁦CM⁩ = ۹۰۰⁩). عددنویسی رومی سیستم قیمت مقامی نیست و برای همین حساب کردن با آن مشکل است.

قیمت‌های مقامی به شکل یک سطر عدد بالای شکل نشان داده می‌شوند. عدد دودویی را با رقم‌هایش می‌نویسید: ۱۱۰۱ یعنی رقم‌های یک، یک، صفر، یک.