انواع متحول، جمع‌آوری دیتا و تخمین

متحول چیزی است که از یک نفر به نفر دیگر فرق می‌کند. اگر قیمت‌هایش دسته باشد (گروپ خون، رنگ چشم)، کیفی است. اگر عدد باشد، کمّی است: غیر متمادی وقتی می‌شماریم (تعداد برادر و خواهر) و متمادی وقتی اندازه می‌کنیم (قد، وزن).

دیتا را چهار طریقه جمع می‌کنیم: مشاهده، پرسشنامه، مصاحبه و ثبت‌ها. وقتی از همهٔ جامعه پرسیده نتوانیم، یک نمونه می‌گیریم: تصادفی ساده، طبقه‌یی (هر گروپ به اندازهٔ سهمش)، خوشه‌یی (چند گروپ کامل) یا سامانمند (هر k‌امین نام فهرست).

عددی که جامعه را نشان می‌دهد پارامتر است و عددی که از نمونه می‌آید آماره. اوسط نمونه یک تخمین از اوسط جامعه است؛ هر نمونه عدد کمی فرق دارد و نمونهٔ بزرگ‌تر معمولاً خطای کمتر می‌دهد. تخمین بازه‌یی می‌گوید پارامتر میان دو عدد است، با اطمینان معلوم.