یک‌پنجم و یک‌دهم
یک چیز را به ۵ و به ۱۰ بخشٔ مساوی تقسیم کنید، ۱۵ و ۱۱۰ را مقایسه کنید و یک‌پنجم و یک‌دهمِ یک مقدار را پیدا کنید.
📖 از اینجا شروع کنید: گام‌های «درس» را به ترتیب بخوانید (۱، ۲، ۳ …) و به هر پرسش جواب بدهید. بعد با «تمرین» ادامه دهید.
- روسیه: صنف ۳
رهنما
کسرهای ساده، مثل نصف و یک‌چهارم، در کتاب‌های ریاضی صنف سوم و چهارم افغانستان آمده‌اند. این کارگاه همین کار را با یک‌پنجم و یک‌دهم ادامه می‌دهد: مقایسهٔ کسرها و پیدا کردن حصه‌یی از یک مقدار. کسر یکی از چند بخشٔ مساوی یک واحد را نشان می‌دهد.
اگر واحد را به ۵ بخشٔ مساوی تقسیم کنیم، هر بخش یک‌پنجم است، ۱۵. اگر به ۱۰ بخشٔ مساوی تقسیم کنیم، هر بخش یک‌دهم است، ۱۱۰. هرقدر واحد را به بخش‌های بیشتر تقسیم کنیم، هر بخش کوچک‌تر می‌شود؛ پس ۱۵ از ۱۱۰ بزرگ‌تر است.
برای پیدا کردن یک‌پنجمِ یک مقدار، آن را بر ۵ تقسیم می‌کنیم: یک‌پنجمِ ۲۰ سانتی‌متر برابر است با ۲۰ ÷ ۵ = ۴ سانتی‌متر. یک‌دهمِ ۱۰۰ افغانی برابر است با ۱۰۰ ÷ ۱۰ = ۱۰ افغانی. شاگرد بخش‌ها را روی نوار رنگ می‌کند، آن‌ها را مقایسه می‌کند و حصه‌یی از یک مقدار را پیدا می‌کند.